Umrede Çirkin Olmaya Başladılar... Pazarlamacı Umreciler

Umreye gitmenin temel amacı; hac ibadeti dışında, yılın istenilen bir zamanında ihrama girerek Kâbe'yi tavaf etmek, Safâ ve Merve arasında sa'y yapmak ve bu sayede manevi arınma sağlamak, Allah'a yaklaşmak ve ruhsal huzur bulmaktır. Normal şartlarda olması gereken durum bu iken son yıllarda görünen paylaşımlar umreye gidenlerin, bilhassa kadınların kendi beğenileri doğrultusunda çarşı pazar, incikci boncukçu gibi yerleri tanıtmalarıyla vakitlerini geçirdiklerini görüyoruz.
Yıllar yılı , mübarek topraklara gidenler kutsal yerleri , ibadete katkı sağlayacak yerleri tanıtırken, hatıratlar getirirken, dua ve ibadet alanlarını, kutsal mekânları tanıtırken bugün kişiyi tüketime sokacak hatta parasız pulsuz kalmasına sebep olacak mal ve eşya, yiyecek içecek sektörlerine yönelik tanıtımlar yapmaktadır. 

Esnaf, Tanıtım Yapacaklardan İllallah Diyor
Geçen yıllarda yaptığım umre turlarımızda gözlemlediğimiz ve araştırdığımız bu konuda işyeri sahiplerinin görüşlerini aldığımızda adeta şaşkınlığın içinde kalmıştık.

Mekan sahipleri Türklerin bu tanıtım yarışını kendileri için zulüm olduğunu ifade ediyorlardı. Çünkü, sözde Influencer olarak kendilerini tanıtan bu insanlar işletme sahibini öylesine sık boğaz ediyorlarmış ki, adeta dükkandan kaçıracak duruma düşürüyorlarmış. "Ben senin tanıtımını yapacağım, burayı methedeceğim, benim alacağım ürünün fiyatını ya düşür ya da hediye et" tarzı çirkin, yakışıksız, onursuz bir duruma düşecek hale geldiklerini ifade ediyorlar.
Bu tür ısrarcı insanların verdiği rahatsızlık yüzünden diğer müşterilerle de ilgilenmedikleri için müşteri kaçırdıklarını ifade eden işletme sahipleri " 10-15 günlüğüne gelmiş. Allah nasip etmiş. Gel ibadetini yap, Mekke de Medine'de vakit geçir. Yok, alacağı üç beş eşyayı nasıl ucuza ya da bedavaya kapatırım, derdindeler."

Umreye gidenlerin pazarlama ve tanıtıma yönelik yaptıkları faaliyetlerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı konusunda yaptığımız diğer bir araştırma da doğru paylaşımların çok az olduğu yönünde çıkması bizi şaşırtan diğer bir konu oldu. "Bedava, bedavaya yakın ucuz", "çok ilgililer, bize şunu bunu ısmarladılar" "hatta şunları alınca hediye bile verdiler" tarzı söylemlerin sadece video çekimi sırasında yaşanılan arka planın cilalanarak yansıtılması olmaktadır. 
Konu hakkında elimizde örnek olunan tanıtım videolarını kaydederek ilgili satıcıları bulmaya çalıştık. Bulduklarımız vardı, bulamadıklarımız da oldu. Bulduğumuz satıcılara önce hiç bir demeden normal müşteri gibi alışveriş yaptık. Herhangi bir problem yoktu. Pazarlıksa pazarlık, hizmetse hizmet, herkese nasılsa öyle. Daha sonra videoyu gösterdik. Gerçekliğini sorduk. Geneli Pakistan, Yemen, Özbek olan satıcılar bir dokunduk. Bin İşittik. "Bu insanlar ibadete gelmiyor" ilk söylenen sözler ve devamında " "Bizi çıldırma durumuna getiriyorlar" İşte ortak açıklama " Sadece tanıtım yapsalar iyi. Önce tatlı tatlı çekiyorlar. Videoyu kapatınca asıl amaçları ortaya çıkıyor. Ya, sermayesinden az paraya ya da bedavaya getirmeye çalışıyorlar. Saatlerce dükkandan ayrılmıyorlar. Bir kadına yakışmayacak şekilde ıvırmalar, kıvırmalar, dil oyunları Ya bacım, anam babam siz buraya ibadete gelmediniz mi ? Siz Nasıl Müslümansınız " dedirtecek boyuta getiriyorlar.
Bazı esnaflar memnun. Onların sayesinde müşterisi çoğalan hatta üç beş dükkan açanlar var. Ellerindeki ürün sahte de, kalitesiz de olsa, diğer umreciler o tanıtıma güvenerek geliyor. Sahte ürün alıp gidiyor. Başka dükkanda ucuza alacağını, bu dükkanda üç beş misli fiyata alıyor. Neden falan tanıtmış. Ya, sen o kişiyi, video çekip paylaşanı ne kadar tanıyorsun. İnanıyorlar.  Niye. Hiç tanımadıkları biri sosyal medyada paylaşmış. Ona inanıp sahtekâr satıcının yanında alışveriş ediyor." 

Tanıtımlara kanarak fellik fellik dükkan arayıp, umduklarını bulamayana hacılara rastlıyoruz. Moralleri bozuk dükkandan çıkanlara sebebini sorunca tanıtıma güvenerek geldiklerini , gerçek olmadığını ifade ederek sitem ediyorlar. Hatta biraz daha ileri giderek beddua edenlere dahi rastlamak mümkün oldu. Bir Türk hacısı, paylaşım yapan kişinin sayfasına yorum yazıp, söylediklerinin gerçeği yansıtmadığını ifade edince aldığı cevap çok vahimdi. "Ne bileyim, bize istediğimiz indirimi yapmıştı. Hem ne bileyim doğru yere mi gittin. Çok iyi insanlardı. Hiç bizi kırmadılar. Siz ne yaşadınız bilemeyiz" şeklinde cevap vermişti.

Bu değişimin arkasındaki temel nedenler şunlardır:

Sektörel Rekabet ve Büyüme: 

Hac ve umre turları düzenleyen acenteler, hedef kitlelerine ulaşmak için geleneksel yöntemlerin ötesine geçmek zorundadır. Güvenilir turizm acenteleri, potansiyel müşterilerine sundukları ekonomik programları veya VIP hizmetleri doğrudan Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü gibi resmi kanallar ve profesyonel dijital ajanslar üzerinden pazarlamaktadır.

Seyahat ürünleri deneyimseldir ve sosyal medya, umre yapan kişilerin deneyimlerini paylaşmasını kolaylaştırır. Sosyal medya fenomenleri veya din adamları, kutsal topraklardaki atmosferi yansıtarak takipçilerine rehberlik eder ve ilgili tur şirketlerinin organik olarak büyümesini sağlarlar. Bu paylaşımlar genellikle hem manevi bir tavsiye hem de güçlü bir tanıtım niteliği taşır.

Günümüzde vize işlemleri, kontenjan takipleri ve ödemeler online sistemler üzerinden yapılmaktadır. Bu dijital dönüşüm, şirketlerin tanıtım ve pazarlama stratejilerini tamamen internete ve sosyal medya platformlarına kaydırmasına yol açmıştır.

Güvenilirlik ve Referans: İnternet çağında tüketiciler hizmet almadan önce yorumlara ve tavsiyelere bakar. Deneyimlerini paylaşan kişilerin tavsiyeleri, acenteler için en etkili ve düşük maliyetli pazarlama aracına dönüşmektedir.

@Dinierk