Hatim Nedir ? Hatim Türleri Nelerdir ?
Hatim, İslam dininde Kur'an-ı Kerim'in baştan sona (Fatiha Suresi'nden Nas Suresi'ne kadar) tamamının okunarak bitirilmesidir. Kur'an-ı Kerim'i bizzat yüzünden okuyarak veya ezbere tilavet ederek hatim indirilebilir.
Üç Günden Az Zamanda Hatim Yapmak Mekruhtur
Hz. Peygamber (sav), Kur’an okuyup onunla amel edenlerin gıpta edilecek kimseler olduğunu, okunan Kur’an’ın her harfine karşılık on sevap verileceğini, okuyanlar için Kur’an’ın dünyada huzur kaynağı, âhirette de şefaatçi olacağını bildirmiştir (Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 17, 20; Müslim, “Ṣalâtü’l-müsâfirîn”, 243, 266, 268; Tirmizî, “Ḳırâʾât”, 12; Ebû Dâvûd, “Vitir”, 14). Hz. Peygamber ile Cebrâil’in, her yılın ramazan ayında o zamana kadar nâzil olan âyet ve sûreleri birbirlerine okuyarak mukabele ettikleri ve bir anlamda hatim indirdikleri bilinmektedir (Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 7;)
Hz. Peygamber’in “Üç günden daha az bir zamanda Kur’an’ı hatmeden kişi ne okuduğunu anlamamıştır” dediği kaydedilmektedir (İbn Mâce, “İḳāmetü’ṣ-ṣalât”, 178: Ebû Dâvûd, “Ḳırâʾât”, 1; Tirmizî, “Ḳırâʾât”, 13;). Hz. Âişe de bunu teyit ederek Resûl-i Ekrem’in üç günden az bir sürede Kur’an’ı hatmetmediğini söylemiştir (İbn Sa‘d, I, 376; Münâvî, Feyżü’l-ḳadîr, V, 188).
Esasen ezberleme amacı dışında Kur’an okumanın gayesi önce onu anlamak, sonra da anladığıyla amel etmektir. Resûl-i Ekrem’in, Kur’an’ı teennî ile ve geniş zaman içinde okumayı tavsiye etmesinin sebebi de bu olmalıdır (Tirmizî, “Ḳırâʾât”, 11).
Hz. Peygamber (sav), Kur’an okuyup onunla amel edenlerin gıpta edilecek kimseler olduğunu, okunan Kur’an’ın her harfine karşılık on sevap verileceğini, okuyanlar için Kur’an’ın dünyada huzur kaynağı, âhirette de şefaatçi olacağını bildirmiştir (Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 17, 20; Müslim, “Ṣalâtü’l-müsâfirîn”, 243, 266, 268; Tirmizî, “Ḳırâʾât”, 12; Ebû Dâvûd, “Vitir”, 14). Hz. Peygamber ile Cebrâil’in, her yılın ramazan ayında o zamana kadar nâzil olan âyet ve sûreleri birbirlerine okuyarak mukabele ettikleri ve bir anlamda hatim indirdikleri bilinmektedir (Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 7;)
Hz. Peygamber’in “Üç günden daha az bir zamanda Kur’an’ı hatmeden kişi ne okuduğunu anlamamıştır” dediği kaydedilmektedir (İbn Mâce, “İḳāmetü’ṣ-ṣalât”, 178: Ebû Dâvûd, “Ḳırâʾât”, 1; Tirmizî, “Ḳırâʾât”, 13;). Hz. Âişe de bunu teyit ederek Resûl-i Ekrem’in üç günden az bir sürede Kur’an’ı hatmetmediğini söylemiştir (İbn Sa‘d, I, 376; Münâvî, Feyżü’l-ḳadîr, V, 188).
Esasen ezberleme amacı dışında Kur’an okumanın gayesi önce onu anlamak, sonra da anladığıyla amel etmektir. Resûl-i Ekrem’in, Kur’an’ı teennî ile ve geniş zaman içinde okumayı tavsiye etmesinin sebebi de bu olmalıdır (Tirmizî, “Ḳırâʾât”, 11).
Hatim Okumanın Adabı
Hatim okumanın adabı ile ilgili olarak şu hususlara dikkat edilmelidir: Abdestli olmak, temiz bir kıyafet ve mekânı tercih etmek, tecvit kurallarına uygun okumak, kelime harf ve harekeleri birbirine karıştıracak şekilde hızlı okumaktan kaçınmak, tercihen mushafa bakarak okumak, başkalarını meşgul etmeyecekse sesli okumak, istek ve ihlasla Allah'ın hitabı ile karşı karşıya olduğunun farkında olarak okumak.
Hatim Nasıl Yapılır ?
Hatim Kur'an'ın ilk âyetinden son âyetine kadar Arapça olarak okunarak tamamlanmasıyla gerçekleşmiş olur. Bu yüzden iletişim araçlarında okunan mukabelenin dinlenmesiyle, herhangi bir dilde yazılmış olan meal ve tefsir okunarak da hatim yapılmış sayılmaz.
Hatim Türleri Nelerdir?
Hatim, yapılış amacına, okuyan kişi sayısına ve yöntemine göre farklı türlere ayrılır:
Selefi salihinin ekserisinin de yaptığı gibi haftada bir hatim eden kişi Kuran’ı yediye böler.
Rivayet edilmiştir ki hz. Osman (r.anh) aşağıdaki gibi hatim ederdi.
Hatim Nasıl Yapılır ?
Hatim Kur'an'ın ilk âyetinden son âyetine kadar Arapça olarak okunarak tamamlanmasıyla gerçekleşmiş olur. Bu yüzden iletişim araçlarında okunan mukabelenin dinlenmesiyle, herhangi bir dilde yazılmış olan meal ve tefsir okunarak da hatim yapılmış sayılmaz.
Hatim Türleri Nelerdir?
Hatim, yapılış amacına, okuyan kişi sayısına ve yöntemine göre farklı türlere ayrılır:
- Münferit (Bireysel) Hatim: Bir kişinin Kur'an'ı tek başına baştan sona okumasıdır.
Toplu halde yapılan mukabele veya cüz paylaşımı usulünün aksine, tüm sayfalar aynı birey tarafından tilavet edilir. Fatiha Suresi'nden başlayarak Nas Suresi'ne kadar olan tüm cüzler sırasıyla okunur. Okuma sürecinde çok uzun aralar verilmemesi ve düzenli devam edilmesi tavsiye edilir. Harflerin mahreçlerine ve tecvid kurallarına imkan dahilinde uyulmalıdır. Hatim hem Mushaf'a bakarak (yüzünden) hem de ezbere yapılabilir. - Mukabele Hatmi: Bir kişinin yüksek sesle okuması, diğerlerinin dinlemesi veya takip etmesidir. Bu güzel gelenek, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed ile Cebrail Aleyhisselam'ın her yıl Ramazan ayında Kur'an'ı karşılıklı okumalarına dayanır.
- Paylaşımlı (Cüz) Hatmi: Kur'an cüzlerinin birden fazla kişi arasında paylaşılarak aynı anda okunmasıdır. . Katılımcılar kendilerine düşen birer cüzü okuyarak kısa sürede ortak bir hatim sevabı elde ederler
- Ezber (Hıfız) Hatmi: Hafızların Kur'an-ı Kerim'i ezberden baştan sona okuyarak tamamlamasıdır. Hafızlığını tamamlayan kişilerin ezberlerini sağlamlaştırmak için hocaya veya heyete ezbere baştan sona Kur'an okuması veya Ramazan gibi özel aylarda camilerde ezbere mukabele/hatim icra etmesi sürecidir.
- Ramazan Hatmi: Ramazan ayı boyunca her gün bir cüz okunarak bayrama kadar tamamlanan hatimdir. İslam inancında Ramazan, Kur'an'ın indirilmeye başlandığı mübarek "Kur'an ayı" olarak kabul edilir. Bu ayda hatim yapmak Peygamberimizin bir sünnetidir Kur'an 30 cüzden oluşur. Her gün bir cüz (20 sayfa) okunarak Ramazan sonunda tamamlanır.
Selefi salihinin ekserisinin de yaptığı gibi haftada bir hatim eden kişi Kuran’ı yediye böler.
Rivayet edilmiştir ki hz. Osman (r.anh) aşağıdaki gibi hatim ederdi.
- Cuma gecesi Bakara suresinden Maide suresine kadar,
- Cumartesi gecesi En’am suresinden Hud suresine kadar,
- Pazar gecesi Yusuf suresinden Meryem suresine kadar,
- Pazartesi gecesi Ta-ha suresinden Kasas suresine kadar,
- Salı gecesi Ankebut suresinden Sad suresine kadar,
- Çarşamba gecesi Zümer suresinden Rahman suresine kadar,
- Perşembe gecesi Vakıa suresinden Kuran-ı Kerim’in sonuna kadar. (Gazali, İhya)
Derleme : @Dinierk
Kaynaklar
https://islamansiklopedisi.org.tr/hatim--kuran
https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/hatim
Yorumlar
Yorum Gönder