"Eûzü billâhi mineşşeytânirracîm"
"Kovulmuş (lanetlenmiş) şeytanın şerrinden Allah'a sığınırım." (Nahl suresi 98. ayet)
Abdullah İbn Abbas'ın rivayet ettiğine göre, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:
«Kur’ân-ı kerîme saygı göstermek, E’ûzü okuyarak başlamakla olur ve Kur’ân-ı kerîmin anahtarı, Besmeledir.»
Nahl suresinin 98. ayetinde de Peygamberimize hitaben “Kur’ân-ı kerîm okuyacağın zaman E’ûzü… söyle” buyurulmaktadır. Bu emir, Allah'ın rahmetinden uzak düşen şeytandan Allah'a sığınma ve Ondan yardım isteme anlamını taşımaktadır. Günahları çok olanlar ve Allah'tan korkanlar, bu duaya sarılarak ilahi himayeye sığınır.
Kur'an-ı Kerim okumaya başlarken kovulmuş şeytandan Allah'a sığınmak anlamına gelen eûzü çekmek (istiâze) sünnet kabul edilir. Okumaya ister bir surenin başından ister ortasından başlansın, bu uygulama geçerlidir. Besmele ise Tevbe Suresi dışındaki tüm surelerin başında okunur.
Kur'an okumaya başlarken şeytandan Allah'a sığınmayı düşünerek E'ûzü okumak, onun şerrinden ve fitnesinden korunmak için önemlidir.
Kur'an-ı Kerim okumaya başlarken kovulmuş şeytandan Allah'a sığınmak anlamına gelen eûzü çekmek (istiâze) sünnet kabul edilir. Okumaya ister bir surenin başından ister ortasından başlansın, bu uygulama geçerlidir. Besmele ise Tevbe Suresi dışındaki tüm surelerin başında okunur.
Kur'an okumaya başlarken şeytandan Allah'a sığınmayı düşünerek E'ûzü okumak, onun şerrinden ve fitnesinden korunmak için önemlidir.
İmam-ı Gazali rahmetullahi aleyh de bu konuda şu uyarılarda bulunur:
«Şeytanın muhafızları, yardımcıları vardır. Herbiri Kur’ân-ı kerîm okuyanlara musallat olmuşlardır. Kur’ân-ı kerîmin mânasını onlara düşündürmemek için, dâima onlara harfleri mahreçlerinden çıkarmak ile meşgul eder. İşleri güçleri, düşünüp taşındıkları mehâric-i hurûfa dikkatten başka bir şey değildir. Bu gibilere Kur’ân-ı kerîmin mânası nasıl keşf olur? Böylece yalnız harf ve kelimelere dikkat etmek, şeytanın elinde gülünç olmaktan başka bir şey değildir.»
Bu nedenle, kıraate başlarken şu duayı okumak tavsiye edilir:
«Eûzü billâhis semî’il alîmi mineşşeytânirracîm, Rabbi eûzü bike min hemezâtişşeyâtîn ve eûzü bike Rabbî en yahdurûn.» Ardından Nas ve Fatiha sureleri okunur.
Tilavet sonunda ise «sadakallahül azîm ve bellâğa resûlühül kerîm. Allahümme enfi’nâ bihî ve bârik lenâ fîhi velhamdü lillâhi rabbil âlemîn ve nestağfirullahel hayyel kayyûm» denilmesi uygun görülmüştür.
Kur'an okumaya niyet edildiğinde önce E'ûzü, ardından Besmele çekilmelidir. Kur'an kıraatine başlayan kimsenin istiâzesi (E'ûzü okuması) vaciptir; ister surenin başında, ister arada olsun her zaman E'ûzü okunur. Besmele ise her surenin başında okunmalı, ancak Tevbe (Berae) suresinin başında okunmamalıdır. Bu hususta icma bulunmaktadır.
İmam Şafii'ye göre Besmele, her surenin başında o surenin bir parçasıyken, İmam Ebu Hanife'ye göre Besmele, surelerin arasını ayırmak ve bereketlenmek için indirilmiş ayrı bir bölümdür. Ayrıca, 'Esteizu billah' ifadesinin namaz gibi 'E'ûzü' çekilmesi sünnet olan yerlerde kullanılamayacağı belirtilirken, genel konuşmalarda 'Esteizu' veya 'el-iyâzü billah' demenin caiz olduğu ancak fıkıh alimlerinin bu konudaki görüş ayrılıkları olduğu ifade edilmiştir.
Bir ayet peş peşe defalarca okunsa dahi, başta bir kere E'ûzü çekilmesi yeterlidir; arada konuşma olmadığı sürece tekrar etmeye gerek yoktur.
Kur'an-ı Kerim okumaya başlarken eûzü (Eûzü billahi mineşşeytânirracîm) çekmek Nahl Suresi'nin 98. ayetiyle emredilmiştir: "Fezâ billâhi mineşşeytânirracîm " / "Kur'an okuduğun zaman, o kovulmuş şeytandan Allah'a sığın".Tek başına veya sessiz okuyan kişi eûzüyü sessiz çekerken, topluluk içinde sesli okuyan kişinin, dinleyenlerin tilavetin başladığını anlaması için eûzüyü de sesli çekmesi gerekir.
Namazda ise eûzü, sadece ilk rekâtta Fâtiha'dan önce gizlice okunur.
Hükmü ve Detayları
Kur'an'da yer alan bu emir fıkhi açıdan İslam âlimlerinin çoğunluğuna göre vacip (güvence altına alınmış kuvvetli emir) olarak kabul edilmiştir. Kur'an-ı Kerim'deki her emir fıkhen doğrudan "farz" kategorisinde olmayıp, fıkıh metodolojisinde vacip derecesinde değerlendirilmiştir.
Durumlara Göre Eûzü ve Besmele Hükümleri
• Sure Okumaya Başlarken: Hem Eûzü hem de Besmele çekilir (Besmele sünnet, Eûzü vacip/kuvvetli sünnet sayılır).
• Ayet Okumaya Başlarken (Ör. Âyetel Kürsi): Çoğunluğa göre yalnızca Eûzü okunur; Besmele çekilmese de olur, çekilirse sakıncası yoktur.
• Namaz İçinde Okurken: Sübhaneke'den sonra Eûzü-Besmele çekmek sünnettir. Fatiha'dan önce çekilmesi namaz içinde sünnet, namaz dışında vaciptir.
• Tevbe Suresi'ne Başlarken: Başında Besmele yer almaz; yalnızca Eûzü çekilerek başlanır
Kur'an'da yer alan bu emir fıkhi açıdan İslam âlimlerinin çoğunluğuna göre vacip (güvence altına alınmış kuvvetli emir) olarak kabul edilmiştir. Kur'an-ı Kerim'deki her emir fıkhen doğrudan "farz" kategorisinde olmayıp, fıkıh metodolojisinde vacip derecesinde değerlendirilmiştir.
Durumlara Göre Eûzü ve Besmele Hükümleri
• Sure Okumaya Başlarken: Hem Eûzü hem de Besmele çekilir (Besmele sünnet, Eûzü vacip/kuvvetli sünnet sayılır).
• Ayet Okumaya Başlarken (Ör. Âyetel Kürsi): Çoğunluğa göre yalnızca Eûzü okunur; Besmele çekilmese de olur, çekilirse sakıncası yoktur.
• Namaz İçinde Okurken: Sübhaneke'den sonra Eûzü-Besmele çekmek sünnettir. Fatiha'dan önce çekilmesi namaz içinde sünnet, namaz dışında vaciptir.
• Tevbe Suresi'ne Başlarken: Başında Besmele yer almaz; yalnızca Eûzü çekilerek başlanır
Kuran-ı Kerim Okumadan Önce Yapılması Tavsiye Edilen Dua
"Allâhümme bi’l-hakkı enzeltehû ve bi’l-hakkı nezel. Allâhümme ‘azzim rağbetî fîhi ve’c‘alhu nûran li-basarî ve şifâen li-sadrî. Allâhümme zeyyin bihî lisânî ve cemmil bihî vechî ve kavvi bihî cesedî ve’rzuknî tilâvetehû ‘alâ tâ‘atike ânâe’l-leyli ve etrâfe’n-nehâri va’hşurnî me‘a’n-nebiyyi salla’llâhu ‘aleyhi veselleme ve âlihi’l-ahyâr."
"Allah'ım! Sen Kur'an-ı hak üzere indirdin. O da böylece hak üzere indi. Allah'ım Kur'an'a karşı ilgimi artır. Onu gözümün nuru, gönlümün şifası, keder ve üzüntümün ilacı kıl. Allah'ım! Dilimi Kur'an ile süsle, yüzümü Kur'an ile güzelleştir. Bedenimi onunla kuvvetlendir. Ruhumu onunla diri tut. Mizanımı onunla ağırlaştır. Gece-gündüz sana itaat için Kur'an okumaya beni muvaffak kıl. Beni, Hz. Peygamber Muhammed (S.A.S) ve O'nun hayırlı ehli beytiyle birlikte haşr et."
Kur'an Okurken
Kur'an okumaya başlarken önce eûzü, ardından besmele çekilir ve sureye girilir. Okuma sırasında bir sure bitip diğerine geçildiğinde yalnızca besmele çekilir, eûzü tekrarlanmaz. Kısa duraklamalar, öksürük veya tilavetle ilgili açıklamalar gibi sebeplerle ara verildiğinde eûzü tekrar edilmez. Ancak, tilavetle ilgisi olmayan bir konuşma yapılması veya başka bir işe geçilmesi durumunda, yeniden okumaya başlarken eûzünün tekrar çekilmesi gerekir.
Yorumlar
Yorum Gönder