Müslümanları Hedef Alan Küresel Dezenformasyon Kampanyası Ortaya Çıkarıldı

Dijital platformlarda yürütülen ve küresel çapta etkili olmayı hedefleyen, dev bütçeli bir dezenformasyon kampanyası, Katar'daki Northwestern Üniversitesinden Doç. Dr. Marc Owen Jones ve açık kaynaklı istihbarat (OSINT) uzmanı Sohan Dsouza tarafından hazırlanan "Büyük Yer Değiştirme Endüstrisi" başlıklı raporla gün yüzüne çıkarıldı. Ekim 2023 ile Ekim 2026 tarihleri arasında yürütüldüğü belirlenen bu kampanya, yaklaşık 6,12 milyon sterlin (yaklaşık 8,2 milyon dolar) gibi büyük bir bütçeyle Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika, Asya ve Orta Doğu'da tam 30 ülkede dijital platformlarda yaklaşık 800 milyon reklam görüntülemesine ulaştığı tespit edildi. Bu kapsamlı operasyonun temel hedefinde Müslümanlar, göçmenler ve belirli bölgesel aktörler yer alıyor.

Küresel Bir Dezenformasyon Ağı: "Büyük Yer Değiştirme Endüstrisi" Raporu

Araştırmacılar Marc Owen Jones ve Sohan Dsouza'nın çalışmaları, modern dezenformasyon tekniklerinin ulaştığı sofistike düzeyi gözler önüne seriyor. Hazırlanan raporda, kampanyanın sadece geniş coğrafi yayılımıyla değil, aynı zamanda kullandığı yöntemlerle de dikkat çektiği belirtiliyor. Sosyal medya platformlarındaki ücretli reklamlar, yapay zeka (YZ) teknolojisiyle üretilmiş videolar, şarkılar ve hatta video oyunu parodileri, kampanyanın ana araçları arasında yer alıyor. Bu yollarla, Müslümanlar ve göçmenler aleyhine ırkçı söylemlerin yanı sıra Katar ve İran karşıtı propagandaların teşvik edildiği belirlendi. Raporun analiz ettiği yorumların yüzde 61'i Müslüman karşıtı görüşleri destekler nitelikteydi.

Taktikler ve Hedeflenen Söylemler

Kampanya, dezenformasyonu yaymak için son derece çeşitli ve yaratıcı yöntemler kullanıyor. Özellikle YZ ile üretilen içerikler, gerçeği taklit etme ve manipülatif mesajları daha inandırıcı kılma potansiyeliyle öne çıkıyor. Örnek olarak, "Grand Theft Qatar" adıyla hazırlanan bilgisayar oyunu parodilerinde, Avrupa'daki tarihi yapıların satın alınıp camiye dönüştürüldüğü kurgularla İslamofobik kaygılar tetiklenmeye çalışıldı. YZ destekli şarkı ve videolarda da Müslümanların Avrupa'nın kültürel yapısı için bir tehdit oluşturduğu mesajı işlendi.

Propaganda faaliyetlerinin önemli bir bölümünde Katar, Avrupalıların "Büyük Yer Değişimi" teorisine inanmalarını sağlamak amacıyla hedef alındı. Katar'ın Avrupa'ya Müslüman göçünü organize ettiği, Avrupa kurumlarını etkilediği ve kıtayı İslamlaştırmaya çalıştığı gibi temelsiz iddialar dolaşıma sokuldu. Ayrıca, Lübnan'a yönelik içeriklerde İran ve Hizbullah karşıtı söylemlerin ön plana çıkarıldığı, Avrupa'daki bazı reklamların ise Müslüman göçünü "işgal" ve "istila" olarak göstermeye çalıştığı kaydedildi. Bu söylemler, özellikle Avrupa'daki göçmen karşıtı sağ popülist hareketlerin argümanlarıyla örtüşüyor.

Kampanyanın Boyutu ve Dijital Ayak İzleri

Araştırmacılar, bu devasa kampanyanın dijital platformlarda bıraktığı izleri kapsamlı bir şekilde inceledi. Rapor, 1473 Facebook reklamı, 189 YouTube videosu ve 359 TikTok reklamının yanı sıra TikTok hesaplarında yayımlanan 105 videoyu belgeledi. Bu reklam ve videoların toplamda 533 milyon kez görüntülendiği veya erişildiği hesaplandı. Ancak araştırmacılar, arşivlerde bulunamayan reklamların da hesaba katılmasıyla bu rakamın 831 milyona kadar çıkabileceğini belirtiyor. Bu gösterimlerin, tekil kişi sayısını değil, farklı platformlardan elde edilen toplam görüntülenme ve erişim verilerini ifade ettiğinin altı çiziliyor.

Kampanyanın reklam harcamalarına ilişkin kayıtlı veriler 5,08 milyon doları bulurken, eksik arşivlerin tahmini etkisiyle bu tutarın 8,22 milyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor. Bu meblağların yalnızca reklam giderlerini kapsadığını, içerik üretimi, organizasyon ve diğer operasyonel maliyetleri içermediğini unutmamak önemlidir. Bu durum, kampanyanın gerçek maliyetinin çok daha yüksek olabileceğini düşündürmektedir.

"Siyonist Rejim Bağlantısına" İşaret Eden Kanıtlar

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, kampanyanın arkasındaki aktörlere dair ipuçları oldu. Teknik incelemelerde, Telegram üzerinden yayımlanan videoların dosya ve düzenleme bilgilerinde İbranice klasör ve sürücü adlarına rastlandı. Ayrıca, UTC+3 saat dilimiyle uyumlu çalışma zamanları ve üretim süreçlerine ilişkin izler de tespit edildi. Ocak 2024'teki bir Wikipedia düzenleme oturumunda ise Alman vekil sunucularının arasına karışmış sabit hat bağlantılı bir IP adresi belirlendi.

Bu teknik bulgulara ek olarak, kampanyaya ait bazı materyallerin, eski Gazze İnsani Yardım Vakfı yöneticisi Johnnie Moore ve halkla ilişkiler şirketi JDA Worldwide üzerinden iki kez geçtiği ortaya çıktı. Tüm bu delilleri değerlendiren araştırmacılar, «...teknik ve dijital bulguların kampanyanın siyonist rejimin bulunduğu coğrafyada ortaya çıktığına ilişkin orta-yüksek düzeyde güven sağladığını» bildirdi. Bununla birlikte, operasyonu sipariş eden nihai müşterinin ve finansmanın arkasındaki kişi veya kuruluşun kimliği kesin olarak belirlenemedi.

Propagandanın Hedef Kitle Üzerindeki Etkisi

Dezenformasyon faaliyetlerinin hedef kitle üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla, araştırmacılar İngiltere'de 2024 yılında yayımlanan Facebook reklamlarına yapılan 406 yorumu analiz etti. Bu yorumların yüzde 61'inde İslam karşıtı görüşlerin desteklendiği, sadece yüzde 19'unda ise bu söylemlere karşı çıkıldığı tespit edildi. YouTube'daki 2024-2026 dönemine ait 2 bin 560 yorumun incelenmesinde ise yüzde 28'inin reklamların mesajını desteklediği, yüzde 42'sinin ise karşı çıktığı görüldü. YouTube'daki muhalif seslerin daha yüksek olması, platformun farklı kullanıcı demografisi veya içerik denetimi politikalarıyla ilişkili olabilir.

Rapor ayrıca, kampanyanın Avrupa'daki seçim süreçleri öncesinde yoğunlaştığına dikkat çekti. Fransa, İngiltere ve Almanya gibi önemli Avrupa ülkelerindeki seçim dönemleriyle örtüşen reklam faaliyetlerinin, siyasi ve toplumsal tartışmaları etkileme potansiyeli taşıdığı vurgulandı. Bu tür kampanyalar, kamuoyunu manipüle ederek seçim sonuçlarını ve toplumsal kutuplaşmayı derinleştirebilir.

Araştırmacılar, bu tür küresel dezenformasyon kampanyalarının yayılmasını önlemek için sosyal medya şirketlerine önemli sorumluluklar düştüğünü belirtiyor. Reklamverenlerin kimliklerinin daha sıkı denetlenmesi, "siyasi içerik" olarak sınıflandırılmayan ancak propaganda niteliği taşıyan reklamların da incelenmesi ve koordineli dezenformasyon ağlarına karşı daha etkili önlemler alınması gerektiği vurgulanıyor. Bu rapor, dijital çağda bilginin manipülasyonu yoluyla toplumsal ve siyasi süreçlerin nasıl etkilenebildiğini gösteren önemli bir vaka çalışması niteliğindedir.